درست مىشود . ] ج ) مقدمهء وجوب و صحّت و وجود و علم قوله : و منها . يكى ديگر از تقسيمات مقدّمه آنست كه مقدّمه يا مقدّمهء اصل وجود است يا مقدّمهء صحّت است ، يا مقدّمه اصل وجوب و تكليف و يا مقدّمهء علم و يقين به مكلّف به . پس چهار قسم است : مقدّمهء وجود آن است كه وجود و تحقّق ذى المقدّمه در خارج برآن متوقّف است و بدون آن محال است ذى المقدّمه موجود شود . مانند حج نسبت به قطع مسافت كه تا انسان در موسم حج به شكلى ( زمينى - دريائى - هوائى ، طىّ الارض و . . . ) خود را به مكّه نرساند محال است كه حجّى از او موجود شود . تا به بازار نرود ، محال است چيزى را خريده و به منزل بياورد . تا اراده نكند ، محال است نمازى از او يافت شود و . . . مقدّمهء صحّت آن است كه بدون آن نيز ذى المقدّمه قابل وجود و تحقّق است ولى محال است . بدون آن ، اين عمل صحيح و تامّ و مجزى و موجب ثواب باشد . مثل نماز نسبت به وضو ، استقبال ، اباحهء مكان و . . . مقدّمه وجوب آنست كه بدون اين مقدّمه اصلا ذى المقدّمه واجب نيست و امرى از سوى مولى نسبت به آن صادر نمىشود . مثل استطاعت براى حج ، تمكّن از نصاب براى خمس و زكات ، وقت براى نماز ، و عقل و بلوغ و قدرت براى كلّيهء واجبات . مقدّمهء علم آن است كه بدون اين مقدّمه علم به امتثال پيدا نمىشود و مكلّف اگر بخواهد يقين به امتثال و فراغ ذمّه پيدا كند ، به ناچار بايد اين مقدّمه را بياورد . مثلا امر به وضو از مرفق شده ولى براى يقين به اينكه به اندازهء حدّ شرعى شسته شده ، بايد از باب مقدّمه مقدارى از بازو را نيز بشويد . يا در غسل سمت راست بدن مقدارى از سمت چپ هم بشويد . يا در مثل ظهر و جمعه احتياط كند و هر دو را بخواند ، با هر دو جامه نماز بخواند ، با هر چهار مهر نماز بخواند ، به هر چهار طرف نماز بخواند و . . . تا علم به امتثال تكليف واقعى پيدا كند .